Zeventien mensen kwamen om tijdens een vechtpartij in een Venezolaanse nachtclub. Er ontplofte een traangasgranaat. IS pleegde twee een zelfmoordaanslagen in Afghanistan waarbij tientallen doden vielen. In het Japanse Osaka vielen vijf doden door een aardbeving. Maar het was vooral Patricia Paay’s seksvideo die in juni het nieuws domineerde, want daar klikken mensen op. Waar ligt de grens tussen clicks en kwaliteit?

Er zijn nog veel meer voorbeelden van non-nieuws, die toch gehypet worden. Maar non-nieuws, nieuws dat geen nieuws is, daar klikken mensen op. Vooral nieuws over mensen die ‘er toe doen’: BN’ers, bekende mensen. Omdat ze zich toch afvragen of Glennis Grace de volgende ronde in America’s Got Talent heeft gehaald. En of Rosanna en Niels van Temptation island nog bij elkaar zijn.

Hier moeten we iets mee
Waarom maken nieuwsmedia deze non-nieuws berichten? In een tijd van moordende concurrentie valt er slecht te verdienen in de media. Hoofdredacteur van De Correspondent Rob Wijnberg geeft in zijn boek De Nieuwsfabriek een reden waarom media zoveel non-nieuws plaatst. Als medium wil je niks missen. ‘Daar moeten we iets mee’ is een veel gehoord argument op redacties wanneer de onderwerpen voor potentiele nieuwsberichten worden besproken. Doodsbang om ‘nieuws’ te laten liggen, dat concurrenten wél oppakken.

Op veel nieuwsredacties houden ze bij hoeveel clicks elk artikel binnen sleept. En sommige gaan nog verder door dit bij te houden op een scherm dat iedereen kan zien. Het aantal clicks wordt in verhouding gebracht met het salaris van de redacteur. Als de redacteur het bedrijf meer kost dan oplevert, wordt hij eruit geknikkerd. Dat schrijven Jo Bardoel en Huub Wijfjes in Journalistieke cultuur in Nederland. Volgens hun zou het veel belangrijker moeten zijn wat de journalistieke waarde is van het product en niet hoe vaak het gelezen is.

De journalistieke waarde en dus de kwaliteit komt nogal in het geding als producties worden beoordeeld op hoe vaak het is aangeklikt. Mee gaan in mediahypes zorgt ervoor dat media zich niet meer richten op wat ze moeten berichten. Producties die mensen inzicht en duidelijkheid geven over wat er maatschappelijk van belang is. Het publiek debat verzorgen en daar grondstoffen voor bieden. Informeren over wat er gebeurt op de wereld. En daarbij rekening houden met dat mensen ervan uitgaan dat journalisten weten wat het nieuws is. Journalisten weten wat belangrijk genoeg is om te melden. En als dat Patricia Paay is of Glennis Grace, dan lezen mensen dat. Zeker als er een smeuïge kop boven staat.

Maar media zelf raken ook afgeleid van het doel van journalistiek. Een artikel schrijven om clicks mee te halen schrijf je heel anders dan wanneer je een informatief en journalistiek stuk schrijft. Het doel dat je hebt bepaalt deels ook de kwaliteit. Daarnaast moet content snel online, zeker als het non-nieuws betreft.

Clickbait
Een fenomeen dat op vooral Youtube bekend is, is clickbait (klik-aas). Er worden misleidende, sensationele koppen gebruikt om de lezer (of kijker in het geval van Youtube) nieuwsgierig te maken en over te halen om te klikken. Door te klikken verdient het platform geld. Vaak wordt het nieuws en entertainment bedrijf Buzzfeed aangehaald als voorbeeld van clickbait. Het medium gebruikt vaak spectaculaire koppen en publiceert lijstjes als artikel (6 redenen waar jij nu naar Aruba wil). Echter zegt Buzzfeed hier zelf over dat ze ‘allang niet meer aan clickbait doen’, in een artikel uit 2014. Clickbait is volgens hun wanneer de kop niet past boven het artikel, de kop belooft meer dan dat het artikel waar maakt.

Door clickbait toe te passen maak je in elk geval de lezer nieuwsgierig om het artikel te lezen, ook als het artikel helemaal niet zo spannend als de kop doet lijken. De functie van de kop is nieuwsgierig maken en aanzetten tot lezen, maar inmiddels gaat vooral om de klik en niet zozeer om de informatie overdracht van het artikel. Voor die klik krijgt het medium geld van een adverteerder, zogenaamd pay-per-click. De adverteerder heeft er dus direct belang bij om zo’n aantrekkelijk mogelijk artikel te publiceren, zodat er veel op geklikt wordt.

Wanneer het aantal clicks belangrijker wordt dan de kwaliteit van de productie, bijvoorbeeld dus op redacties waar je ontslagen wordt als je niet genoeg oplevert, verschraald de journalistiek. Het lijkt alsof media worden gedwongen om de adverteerder als consument te behandelen, doordat het moeilijker wordt om geld te verdienen in de media.

NRC heeft een tussen oplossing bedacht: de rubriek ‘is dit nieuws?’. Daarin bespreken ze non-nieuws, met de vraag of het wel nieuws is. Ze hebben echter geen non-nieuws van Patricia Paay-achtige praktijken, daar zal je het NRC ook niet snel over zien publiceren. Maar het idee achter deze categorie is wel mooi: de lezer bewust maken van hoe een medium nieuws selecteert.

Maar het merendeel van de media zal het doel geld nog steeds belangrijk vinden. Logisch, zonder geld geen bestaansrecht. Het veranderend verdienmodel in de media ligt hieraan ten grondslag. De media zijn druk aan het bedenken hoe deze verandering nog steeds geld op kan leveren. Tot die tijd zullen ze clicks binnen slepen en hopelijk ook doen wat de professionele journalistiek hoort te doen: kwaliteit publiceren.

In Actueel bespreek ik uitgebreid onderwerpen van maatschappelijk belang die nu spelen. Mijn doel is niet om mijn mening over het onderwerp te geven. Door veel (online) research te doen en zoveel mogelijk kanten te belichten, hoop ik je genoeg stof tot nadenken te geven. Voor meer Actueel artikelen zie de gelijknamige categorie. Elke maandag een nieuwe Actueel.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *