Wie wel eens blogs leest met wellnesstips en -tricks kan dit advies niet ontgaan zijn: douche met een natte handdoek op je rug. Het zou je zenuwstelsel kalmeren, na een lange dag vol prikkels. Heel holistisch, toch? Toch is het verschil tussen een paracetamol en deze wellnesstruc niet heel groot. In dit artikel leg ik je het uit.
Allereerst: wat is holisme eigenlijk? Wie kijkt naar het Engelse whole snapt hem al, holisme betekent het geheel. Alles hangt met elkaar samen. Heel bijzonder én bijzonder complex.
Ons lichaam is geen samenhangsel van cellen, spieren en botten, de natuur geen losstaande onderdelen van dieren, planten en zonnestralen, de oceaan geen bak aan watermoleculen. Het is een geheel dat samenwerkt.
Als je een ding verandert of verwijdert heeft dat invloed op de hele keten. Kijk maar naar het uitsterven van insecten. Ogenschijnlijk onbelangrijk of op z’n best irritant aanwezig, maar nu ze massaal uitsterven blijken ze van levensbelang. Ook voor de mens.
Terug naar de natte handdoek.
Het doel is dus het kalmeren van het zenuwstelsel en als ik de verhalen van mijn vriendinnen moet geloven, werkt dat ook echt. Het werkt als een soort warme verzwaringsdeken, terug naar de oerveiligheid van een baby in de baarmoeder.
Waarom is dit soort trucjes dan toch niet holistisch? Omdat het precies dat is. Een trucje.
Stel je voor dat je steeds struikelt over een stapeltje kleren dat je op de trap hebt laten slingeren. Steeds opnieuw stoot je je knie bij het vallen. Steeds opnieuw pak je een doekje om het bloeden te stelpen. Het doekje helpt, maar is het werkelijk een oplossing? Natuurlijk niet.
De échte oplossing is om die troep van de trap te halen, dat begrijpen we allemaal. Toch gebruiken we in ons dagelijks leven regelmatig doekjes voor het bloeden.
Koffie die vermoeidheid recht moet trekken. Paracetamol om de hoofdpijn te verlichten. Een anti-blauwlichtbril om eindeloos te kunnen doomscrollen in bed. Valeriaan om angst de baas te blijven. Pammetjes om mee in slaap te vallen. En dus die natte handdoek om het zenuwstelsel te kalmeren.
Het zit ‘m uiteindelijk niet in de vorm van het doekje, maar de functie.
De echte oplossing vraagt waarschijnlijk veel meer dan een natte handdoek. Misschien is je zenuwstelsel overbelast omdat je te veel werkt, of omdat je relatie je energie slurpt. Wie weet ben je al jaren uit balans door een beerput aan trauma. Een overbelaste ouder met een huilbaby.
Voor dat soort grote problemen bedenk je niet zomaar een oplossing, maar zolang je natte-handdoek-trucjes als heilige graal blijft zien, hoef je niet werkelijk naar het probleem te kijken. Je gebruikt holisme om het onderliggende probleem te bypassen.
Toch is er ook een tijd en plaats voor dit soort trucs.
Wie in de fight or flight zit, het overlevingsmechaniek in ons, kán gewoonweg die troep niet van de trap opruimen. In die staat voelt het alsof je huis in brand staat. En dan is een holistische oplossing bedenken geen optie.
Je zenuwstelsel ontspannen is dan een heel goed idee. Neem die koffie als dat helpt na een nacht doorhalen met je huilbaby. Draag die anti-blauwlichtbril als je even kunt ontspannen door te doomscrollen. Slik valeriaan om de scherpe randjes van je angsten te halen. Neem medicatie als je dat helpt ‘s nachts te slapen. En leg die natte handdoek op je schouders in de douche.
Vergeet alleen niet dat het slechts een trucje is om je ergens doorheen te helpen, zodat er hopelijk ruimte komt om uiteindelijk de troep van de trap te halen.